รักษ์ทะเล

   ในเดือนที่อบอวลไปด้วยนิยามของความรัก เราต่างรู้ดีว่ารักที่แท้จริงคือการปรารถนาให้สิ่งที่เรารักงดงามและยั่งยืน ไม่ว่าจะเป็นความรักต่อผู้คนหรือผืนน้ำสีครามอันกว้างใหญ่ที่คอยโอบอุ้มชีวิตทั่วโลก แต่ในขณะที่เรามองหาสถานที่พักใจใต้เงาคลื่น ทะเลกลับกำลังแอบร้องไห้อย่างเงียบเชียบจาก "บาดแผล" ที่เราหลงลืม ทั้งขยะพลาสติกที่พันธนาการชีวิตสัตว์ทะเล สารพิษที่พรากออกซิเจนไปจากลมหายใจใต้น้ำ และมลพิษที่เราตั้งใจหรือพลั้งเผลอฝากเอาไว้ ซึ่งสุดท้ายแล้วความเจ็บปวดเหล่านี้ไม่ได้หายไปไหน แต่มันกำลังย้อนกลับมาหาเราในรูปแบบของสารปนเปื้อนในอาหารและระบบนิเวศที่พังทลาย ย้ำเตือนให้เราเห็นว่าหากเรายังรักแต่เพียงคำพูดโดยไม่ลงมือรักษา เพื่อที่จะเริ่มต้น 'รักษ์' ให้ถูกทาง เราจำเป็นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า อะไรคือต้นเหตุที่กำลังกัดเซาะหัวใจของมหาสมุทรอยู่ในขณะนี้ ดังข้อมูลสาเหตุของมลพิษทางทะเลที่น่ากังวล ดังนี้

สาเหตุมลพิษทางทะเล

1. มลพิษจากแหล่งที่ไม่เฉพาะเจาะจง

   การสะสมของสารปนเปื้อนจากแหล่งกำเนิดขนาดเล็กจำนวนมากที่กระจายตัวอยู่ทั่วไปจนไม่สามารถระบุที่มาที่แน่นอนได้ เช่น มลพิษจากยานพาหนะ ฟาร์มเกษตร หรือสถานที่ก่อสร้าง โดยมลพิษเหล่านี้มักไหลลงสู่มหาสมุทรผ่านกระบวนการ "น้ำไหลบ่า" ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อฝนตกหนักหรือหิมะละลายแล้วพัดพาสิ่งสกปรกจากพื้นดิน เช่น คราบน้ำมันบนถนน ลงสู่แหล่งน้ำ นอกจากนี้นำพาสารมลพิษผ่านทางน้ำแล้ว ลมยังเป็นอีกตัวแปรสำคัญที่พัดพาฝุ่นละอองและเศษซากต่าง ๆ ไปสะสมบนผิวมหาสมุทร ส่งผลให้มลพิษจากแหล่งที่มาที่หลากหลายเหล่านี้รวมตัวกันจนกลายเป็นปัญหาใหญ่ต่อระบบนิเวศทางทะเล

2. การปล่อยโดยเจตนา

   โรงงานอุตสาหกรรมในหลายภูมิภาคทั่วโลกยังคงมีการปล่อยของเสียที่มีสารพิษเจือปนลงสู่มหาสมุทร โดยเฉพาะโลหะหนักอย่างสารปรอท ซึ่งส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อระบบนิเวศ แม้ในบางประเทศอย่างสหรัฐอเมริกาจะมีกฎหมายควบคุมและสั่งห้ามทิ้งสิ่งปฏิกูลลงสู่ทะเลแล้วก็ตาม แต่ปัญหานี้ยังคงเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของมลพิษทางทะเล นอกเหนือจากมลพิษทางเคมีแล้ว ขยะพลาสติกยังเป็นวิกฤตการณ์ที่ท้าทายอย่างยิ่ง โดยข้อมูลจากองค์กรอนุรักษ์มหาสมุทร (Ocean Conservancy) ระบุว่าในแต่ละปีมีขยะพลาสติกจำนวนมหาศาลถึง 8 ล้านตันถูกทิ้งลงสู่มหาสมุทร สร้างความเสียหายระยะยาวต่อสัตว์ทะเลและห่วงโซ่อาหารของมนุษย์

3. การรั่วไหลของน้ำมัน

   การสัญจรทางเรือเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของมลพิษทางทะเล โดยเฉพาะการรั่วไหลของน้ำมันดิบ ซึ่งส่งผลกระทบอย่างรุนแรงและยาวนานเนื่องจากน้ำมันดิบสลายตัวได้ยากและกระบวนการกำจัดมีความซับซ้อนสูง แม้ว่าข้อมูลประวัติการรั่วไหลจากสำนักงานบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่งชาติ (NOAA : National Oceanic and Atmospheric Administration) จะแสดงให้เห็นถึงเหตุการณ์หลายครั้งในอดีต แต่กรณีที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์คือเหตุการณ์ระเบิดของแท่นขุดเจาะน้ำมัน Deepwater Horizon ในอ่าวเม็กซิโกเมื่อปี 2010 ซึ่งมีการประมาณการว่าน้ำมันปริมาณมหาศาลถึง 134 ล้านแกลลอนได้แพร่กระจายลงสู่มหาสมุทร สร้างความเสียหายอย่างหนักต่อระบบนิเวศในวงกว้าง

4. การทิ้งขยะเกลื่อนกลาด

   การทิ้งขยะไม่เป็นที่และการปล่อยให้เกิดมลภาวะทางอากาศถือเป็นสาเหตุสำคัญของมลพิษทางทะเล
โดยขยะน้ำหนักเบาหลายชนิดมักถูกลมพัดพาจากบนบกลงสู่มหาสมุทรได้โดยง่าย ปัญหานี้ส่วนใหญ่เกิดจากขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง เช่น ถุงพลาสติกและภาชนะโฟม ซึ่งมีความทนทานสูงและต้องใช้เวลาในการย่อยสลายนานหลายร้อยปี โดยมีการประมาณการว่าทั่วโลกมีการใช้ถุงพลาสติกสูงถึงประมาณ 1 ล้านล้านใบต่อปี ส่งผลให้ขยะเหล่านี้สะสมในท้องทะเลและกลายเป็นวิกฤตสิ่งแวดล้อมที่รุนแรงในปัจจุบัน

5. การขุดแร่ในมหาสมุทร

   การทำเหมืองแร่ในทะเลลึกเป็นอีกหนึ่งสาเหตุสำคัญที่ทำลายระบบนิเวศในระดับความลึกที่สุดของมหาสมุทร กระบวนการขุดเจาะเพื่อหาแร่ธาตุ เช่น โคบอลต์ สังกะสี เงิน ทองคำ และทองแดง ไม่เพียงแต่เป็นการรบกวนถิ่นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลลึกเท่านั้น แต่ยังก่อให้เกิดการฟุ้งกระจายของตะกอนซัลไฟด์ที่เป็นอันตราย ตะกอนพิษเหล่านี้สามารถแพร่กระจายไปตามกระแสน้ำและส่งผลกระทบต่อเนื่องต่อห่วงโซ่อาหารและสมดุลทางธรรมชาติของมหาสมุทรในระยะยาว

ทำไมมลพิษในมหาสมุทรจึงเป็นปัญหา

   มลภาวะทางทะเลส่งผลกระทบหลายประการทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อสิ่งมีชีวิตในทะเล รวมถึงมนุษย์ด้วย ต่อไปนี้คือผลกระทบที่พบได้บ่อยที่สุดบางประการของมลภาวะทางทะเล

1. เป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิตในทะเล

   สัตว์ทะเลมักตกเป็นเหยื่อของมลพิษในมหาสมุทร ตัวอย่างเช่น คราบน้ำมันจะเข้าไปติดและทำให้สัตว์ทะเลหายใจไม่ออกโดยการซึมเข้าไปในเหงือก สัตว์ทะเลมักเข้าใจผิดว่าเศษพลาสติกชิ้นเล็กๆ เป็นอาหาร หรืออาจติดพันหรือถูกรัดคอด้วยถุงพลาสติกและอวนจับปลาที่ถูกทิ้ง สัตว์ที่เสี่ยงต่ออันตรายจากเศษพลาสติกในมหาสมุทรมากที่สุด ได้แก่ โลมา ปลา ฉลาม เต่า นกทะเล และปู

2. การลดลงของออกซิเจนในน้ำทะเล

   เศษขยะในมหาสมุทรจะค่อยๆ ย่อยสลายไปในระยะเวลาหลายปี โดยใช้ออกซิเจนในการย่อยสลาย ส่งผลให้ปริมาณออกซิเจนในมหาสมุทรลดลง ระดับออกซิเจนที่ต่ำในมหาสมุทรนำไปสู่การตายของสัตว์ทะเล เช่น เพนกวิน โลมา วาฬ และฉลาม ไนโตรเจนและฟอสฟอรัสส่วนเกินในน้ำทะเลยังทำให้ปริมาณออกซิเจนลดลง เมื่อปริมาณออกซิเจนในบริเวณใดบริเวณหนึ่งของมหาสมุทรลดลงอย่างมาก ซึ่งสิ่งมีชีวิตในทะเลแทบจะไม่สามารถอยู่รอดได้

3. เป็นภัยคุกคามต่อสุขภาพของมนุษย์

   สารมลพิษในมหาสมุทรสามารถย้อนกลับมาสู่มนุษย์ได้ หากสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กกินสารพิษเข้าไป และถูกกินโดยสัตว์ผู้ล่าขนาดใหญ่ ซึ่งหลายชนิดเป็นอาหารทะเลที่เราบริโภคในที่สุด เมื่อสารพิษในสัตว์ที่ปนเปื้อนสะสมอยู่ในเนื้อเยื่อของมนุษย์ มันอาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพในระยะยาวได้

สิ่งที่ควรทำหากไปเที่ยวทะเล
เพราะทะเลเป็นสิ่งสวยงาม สัตว์ทะเลและทรัพยากรใต้ท้องทะเล จึงควรจะอนุรักษ์ไว้ เพื่อทำให้สิ่งแวดล้อมทางทะเล มีความสวยงามและอยู่คู่คนไทยตลอดไป การไม่ทำลายสิ่งแวดล้อมทางทะเล และไม่ทำลายสัตว์ทะเล จะทำให้ทะเลมีความสวยงามมากขึ้น หากทุกคนช่วยกันอนุรักษ์และรักษาดูแลทะเล

• ห้ามจับสัตว์ทะเล
  หากคุณไปเที่ยวทะเล อย่าเก็บเปลือกหอยกลับบ้าน หรือจับสัตว์ทะเล ปล่อยให้มันอยู่กับทะเลดีกว่า เพื่อแบ่งปันความประทับใจให้ผู้อื่นได้พบเห็นภายหลัง อาจใช้วิธีถ่ายภาพแทน หากคุณดำน้ำเพื่อชมปะการังไม่ควรจับต้องสัตว์ทะเล พืชทะเล เพราะอาจเป็นการทำร้ายสัตว์และพืชทะเลโดยไม่รู้ตัว และยังเป็นการป้องกันอันตรายจากสัตว์มีพิษอีกด้วย
   
• ไม่ทิ้งขยะ
  ไม่ควรทิ้งเศษขยะ เศษอาหาร ถุงพลาสติกลงในทะเล หรือ ริมทะเล เพราะหากทิ้งขยะหรือถุงพลาสติกลงทะเล เมื่อสัตว์ทะเลกินเข้าไปอาจทำให้สัตว์ป่วยและเสียชีวิต รวมถึงการปล่อยโคมลอย ลูกโป่ง ขึ้นบนอากาศ ไม่ควรทำใกล้ทะเล เพราะหากมันตกลงทะเล สัตว์ทะเลจะเข้าใจว่าเป็นอาหารและกินเข้าไป อาจเป็นสาเหตุให้สัตว์ทะเลเสียชีวิตได้
   
• ไม่ทิ้งน้ำเสียลงทะเล
  การทิ้งน้ำเสีย หรือน้ำที่เป็นคราบน้ำมัน หรือสารพิษอาจทำให้สัตว์น้ำได้รับสารพิษและเสียชีวิตได้ ไม่ควรทิ้งน้ำเสียจากการซักล้างหรือน้ำปนเปื้อนสารพิษลงท่อระบายน้ำที่ไม่ได้ผ่านการบำบัดน้ำเสีย ก่อนปล่อยลงสู่ทะเล

   การร่วมกันปลูกฝังจิตสำนึกรักษ์ทะเลจะช่วยส่งต่อความงดงามและสิ่งแวดล้อมที่ดีให้อยู่คู่บ้านเราตลอดไป เพราะรักที่แท้จริงไม่ใช่เพียงการชื่นชมความงามในวันที่สดใส แต่คือการปกป้องในวันที่เปราะบาง กุมภาพันธ์นี้ ให้ 'การรักษ์ทะเล' เป็นหนึ่งในคำบอกรักที่จริงใจที่สุดจากเรา เพื่อให้หัวใจของมหาสมุทรกลับมาเต้นอย่างแข็งแรงคู่กับโลกใบนี้ไปอีกนานแสนนาน

Social Media
Facebook : stkcsociety
Twitter : stkcsociety
Tiktok : stkcsociety
Youtube channel : STKC Society

ที่มาของข้อมูล
กรมประชาสัมพันธ์
บริษัท เท็กซัส ดิสพอสซอล ซิสเต็มส์