ไขปริศนา Jack-o'-lantern: ทำไมต้องแกะสลักฟักทองในคืนฮาโลวีน?
ไขปริศนา Jack-o'-lantern (แจ็ค-โอ-แลนเทิร์น) : ตำนานชายจอมงกที่แม้แต่นรกยังไม่ต้อนรับ สู่สัญลักษณ์แห่งฮาโลวีน เมื่อพูดถึงเทศกาลวันฮาโลวีน (Halloween)
ในวันที่ 31 ตุลาคมของทุกปี สิ่งแรกที่หลายคนนึกถึงคงหนีไม่พ้น “แจ็ค-โอ-แลนเทิร์น” (Jack-o'-lantern) หรือโคมไฟฟักทองแกะสลักเป็นใบหน้าผีประดับเรืองแสง แต่จะมีสักกี่คนที่รู้ว่า เบื้องหลังรอยยิ้มชวนหลอนของเจ้าฟักทองลูกนี้ มีเรื่องเล่าขานโบราณที่สะท้อนความเชื่อและตำนานพื้นบ้านอันลึกลับซ่อนอยู่
1. จุดเริ่มต้นของ "สติงกี แจ็ค" ชายผู้แม้แต่นรกก็ไม่ต้อนรับ
ตำนานของแจ็ค-โอ-แลนเทิร์น มีรากฐานมาจากเรื่องเล่าปรัมปราของชาวไอริช เกี่ยวกับชายจอมตระหนี่และเจ้าเล่ห์นามว่า "สติงกี แจ็ค" (Stingy Jack) หรือ แจ็คผู้ขี้เหนียว เล่ากันว่าวันหนึ่งแจ็คได้หลอกล่อให้ปีศาจแปลงร่างเป็นเหรียญเงินเพื่อนำไปจ่ายค่าเครื่องดื่ม แต่แทนที่จะจ่าย เขาbackslashกลับเก็บเหรียญปีศาจใส่ไว้ในกระเป๋าที่มีไม้กางเขนสะกดไว้ ทำให้ปีศาจไม่สามารถคืนร่างเดิมได้ จนกระทั่งแจ็คยอมปล่อยตัวไปโดยมีข้อตกลงว่า "ปีศาจจะต้องไม่แก้แค้นเขา และหากเขาเสียชีวิต ปีศาจห้ามนำวิญญาณเขาลงนรกเด็ดขาด" เมื่อเวลาผ่านไปจนแจ็คเสียชีวิตลง ด้วยวีรกรรมอันเจ้าเล่ห์และบาปหนา ทำให้เขาไม่มีสิทธิ์ขึ้นไปบนสวรรค์ ครั้นจะลงสู่นรก ปีศาจที่เคยถูกเขาหลอกก็ปฏิเสธที่จะรับวิญญาณเขาตามสัญญาเช่นกัน แจ็คจึงต้องกลายเป็นวิญญาณเร่ร่อนไร้จุดหมายในความมืดมิด โดยมีเพียงถ่านหินร้อน 1 ก้อนที่ปีศาจโยนให้เพื่อใช้ส่องทาง ซึ่งเขาได้นำมันมาใส่ไว้ใน "หัวผักกาด" ที่คว้านกลกลายเป็นโคมไฟเพื่อประทังชีวิตหลังความตาย
2. จาก "หัวผักกาดไอริช" สู่ "ฟักทองอเมริกา"
ในอุดมการณ์ความเชื่อดั้งเดิมของชาวไอริชและชาวเคลต์ พวกเขาแกะสลักหัวผักกาด (Turnip) หรือมันเทศให้เป็นหน้าตาน่ากลัวเพื่อแขวนไว้ตามหน้าต่างและประตูบ้าน ในช่วงคืนวันสะบัดบุญหรือฮาโลวีน เพื่อป้องกันไม่ให้วิญญาณเร่ร่อนของ "แจ็ค" (หรือที่เรียกว่า Jack of the lantern) เข้ามาในบ้าน ต่อมาในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 ชาวไอริชจำนวนมากได้อพยพโยย้ายถิ่นฐานข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกไปยังสหรัฐอเมริกา พวกเขาพบว่าที่ดินในอเมริกาเต็มไปด้วย "ฟักทอง" ซึ่งหาได้ง่าย ลูกใหญ่ แกะสลักง่าย และให้แสงเงาสวยงามกว่าหัวผักกาดพื้นบ้านเดิม ประเพณีการทำโคมไฟหน้าผีจึงเปลี่ยนมาใช้ฟักทองนับแต่นั้นมา และกลายเป็นเอกลักษณ์ระดับโลกของวันฮาโลวีนจนถึงปัจจุบัน
3. กิจกรรมสร้างสรรค์และความผูกพันในครอบครัว
นอกเหนือจากมิติทางประวัติศาสตร์และตำนานสยองขวัญแล้ว การประดิษฐ์ "แจ็ค-โอ-แลนเทิร์น" ในปัจจุบันยังได้กลายมาเป็นกิจกรรมสร้างสรรค์ที่ช่วยกระชับความสัมพันธ์ของคนในครอบครัว ตั้งแต่ขั้นตอนการช่วยกันเลือกซื้อฟักทองลูกสวย การออกแบบลวดลายหน้าตา การใช้มีดคว้านเนื้อฟักทองด้านในออก ไปจนถึงการจุดเทียนส่องสว่างในคืนวันฮาโลวีน
ตะเกียงฟักทองหน้าผีที่เราคุ้นตา ไม่ได้เป็นเพียงแค่ของประดับตกแต่งเพื่อความสนุกสนานตื่นเต้นเท่านั้น แต่ยังเป็นมรดกทางวัฒนธรรมและตำนานพื้นบ้านที่เล่าขานต่อกันมานานนับร้อยปี ที่เปลี่ยนเรื่องเล่าของวิญญาณเร่ร่อนให้กลายเป็นสีสันอันมีชีวิตชีวาในทุกค่ำคืนวันฮาโลวีน
ที่มา
https://www.voathai.com/a/jack-o-lantern-halloween/5642642.html
https://www.thaipbs.or.th/now/content/563058
https://board.postjung.com/1728369
Social Media
Facebook : stkcsociety
Twitter : stkcsociety
Tiktok : stkcsociety
Youtube channel : STKC Society